Ervaringen gaan op slot als ze te moeilijk zijn om te verwerken

Negatieve levenservaringen en trauma liggen aan de basis van vele van onze psychische klachten en symptomen. 

Met negatieve levenservaringen of trauma hebben we het over de dingen die we liever niet hadden meegemaakt en/of de dingen die we echt nodig hadden maar niet hebben gekregen.

We spreken van een enkelvoudig trauma bij een √©√©nmalige gebeurtenis zoals een ongeluk, een brand of een aanranding,…

We spreken van een complex trauma als de nare gebeurtenissen zich herhaaldelijk hebben voorgedaan, zoals pesterijen, herhaaldelijk misbruik, steeds niet geloofd worden, opgroeien met onvoorspelbare ouders, …

Trauma hoeft niet altijd ‘zo groot’ te zijn als we ons op het eerste zicht voorstellen om toch een grote impact te hebben.

Een negatieve opmerking van een ‘belangrijke ander’ kan aanvoelen alsof je bijna door een vrachtwagen bent aangereden. Of een pestsituatie van in de basisschool kan er vandaag nog voor zorgen dat je je onzeker voelt in de groep.

Een negatieve levenservaring, onverwerkte herinnering of trauma is een gebeurtenis waarin je veel emotie hebt gevoeld en tegelijk machteloos was. Als je eraan terug denkt dan weet je meestal nog waar je stond, hoe het daar rook, wie er was, hoe het klonk,… of je weet het juist helemaal niet meer en je geest heeft het een stuk verdrongen of ingekapseld.

Traumatisering kan ook gebeuren als je iets ergs met iemand anders ziet gebeuren of als iemand anders jou in geuren en kleuren het verschrikkelijke verhaal vertelt. Traumatisering kan zelfs gebeuren van beelden op de televisie als ze voor jou met veel emotie binnen komen.

In de meeste gevallen zal onze geest de gebeurtenissen spontaan een plaats geven maar als de gebeurtenissen door jouw geest ‘te erg’ bevonden worden dan gaat de herinnering onverwerkt op slot zoals hierboven beschreven. We spreken van PTSS (Post Traumatisch Stress Stoornis). Volgende verschijnselen kunnen dan optreden:

  • Herbelevingen: beelden en gedachten die steeds opkomen, nachtmerries, gevoelens van angst, snellere hartslag, versnelde ademhaling,…
  • Vermijdingsreacties: vermijden van situaties, gevoelens, activiteiten, plaatsen,…
  • Negatieve gedachten en afgestompte gevoelens, verminderde interesses, …
  • Verhoogde prikkelbaarheid, hyperactivatie, concentratieproblemen, woedeaanvallen, schrikachtig, moeilijk in slaap vallen,…
  • Gevoelens van vervreemding, schuld, stemmingswisselingen, zelfbeschadiging, depressie, vlucht in verdovende middelen, …

Soms ben je je niet bewust van de link tussen deze verschijnselen en de gebeurtenis zelf. Zo kan je plots slechter beginnen slapen zonder dat je hiervoor op het eerste zicht een reden hebt.

Een metafoor

Als we je klachten zouden voorstellen als de blaadjes van een onkruidbloempje. Dan zou de stam van het onkruidbloempje het probleem kunnen zijn. De negatieve gebeurtenissen zijn dan de wortels. De wortels zorgen ervoor dat het onkruidbloempje blijft leven.

Je aandacht en je hulpvraag gaat in eerste instantie naar de klacht of naar de blaadjes. Voor deze klachten ga je op zoek naar hulp.

Echter als je het onkruid kwijt wil dan kan je het best de plant ontwortelen. En dat is wat de EMDR methode doet. Het gaat de onderliggende gebeurtenissen verwerken.

Het blad of de klacht: ik word duizelig, rood en zweterig als ik voor de groep moet staan.

Het probleem of de stam: angst om voor de groep te gaan staan.

De wortels of de oorzaak: als ik klein was op het schoolfeest ben ik eens door het publiek uitgelachen omdat ik mijn tekst niet meer wist en ik zo ‘schattig’ was. Dat was verschrikkelijk voor mij …

Als gebeurtenissen onverwerkt zijn dan maakt het voor onze geest geen verschil of ze gisteren, vorig jaar of 30 jaar geleden gebeurd zijn. Ze blijven als het ware actief aanwezig in het onbewuste. 

Nog een paar mogelijke (fictieve) voorbeelden:

Klacht / probleem Mogelijke oorzaak
angst op de snelweg getuige van een ongeval (5 maand geleden)
onzeker in de groep gepest in de basisschool (30j geleden)
slaapproblemen je hebt een medische ingreep ondergaan en je was in paniek wanneer ze je in slaap brachten (3j geleden)
stress en burn-out

een collega heeft je bedrogen, je was machteloos, iedereen gelooft haar (1 jaar geleden)

Je bent in de veronderstelling dat deze gebeurtenissen voorbij zijn maar dat is vaak enkel op cognitief niveau. Je WEET wel dat het voorbij is maar je lichaam voelt het nog. Met de EMDR methode kunnen we alsnog een spontane verwerking in gang zetten.

Lees hier verder over de EMDR methode.