Stress begint reeds vroeger dan je denkt.

Periodes van langdurige negatieve stress beïnvloeden onze ‘hogere’ intellectuele functies. We kunnen moeilijker analyseren, abstraheren, synthetiseren, creëren, memoriseren…  

Dit kan verschillende gevolgen hebben zoals beslissingen die we beginnen uitstellen, verantwoordelijkheden die we plots liever vermijden, onze relaties die onder druk komen, defensiever worden of juist emotioneler…

We zijn nog aan het werk maar onder de radar heeft de stress reeds een grote impact.  We doen extra ons best of we worden juist cynischer en nemen afstand van het werk en de personen rond ons.

De gevolgen van dit vroege stadium worden vaak onderschat en te laat gezien.

Hoe vroeger men aandacht geeft aan de klachten, hoe sneller men de weg terug naar balans kan vinden.

Stress is niet altijd negatief.

Stress is een normale lichamelijke reactie en kan ook positief zijn.

Door stress is men creatief en gefocust, men kan topprestaties leveren. Het lichaam geeft het beste van zichzelf, het is alerter en heeft meer energie. 

Zonder stress komen we nergens, we zouden niet eens opstaan!

Maar de boog kan niet altijd gespannen staan, de stress moet hanteerbaar zijn en in tijd afgebakend. De eisen aangepast en de autonomie aanwezig.

Ons lichaam is erop voorzien om stress te hebben. Het is een overlevingsmechanisme dat zorg draagt voor ons. 

Echter …. Vandaag de dag hebben we heel veel prikkels waardoor ons lichaam een stressreactie geeft. Als we dit optellen komen we in een fase van chronische stress.

Denk maar aan : in de file staan, collega’s die niet over de brug komen, collega’s die uitvallen, klanten die niet tevreden zijn, een baas die veeleisend is,  de drukte op de trein, bereikbaar moeten zijn, teveel werk hebben, geen erkenning krijgen, geen dankbaarheid krijgen ….

Neem hier nog stress bij uit de privé (het lichaam maakt geen onderscheid tussen werk en privé): ons gras die maar niet afgereden geraakt, kinderen die slecht geslapen hebben, pubers, relatieproblemen, ouders die hulpbehoevend zijn, iemand dierbaar die je hebt verloren, …  

Je lichaam krijgt een hele dag allerlei stressprikkels en heeft weinig tijd om te ontladen en te rusten. Als dit blijft doorgaan dan begint het te sputteren.

Je zou kunnen stellen dat je lichaam een normale reactie vertoont op een abnormale situatie.

Je lichaam produceert namelijk hormonen om adequaat met deze stress te kunnen omgaan, dit is een normale lichamelijke reactie!

Maar in ons dagelijks leven kan stress chronisch geworden zijn.  De veelvuldige vrijgave van het hormoon Cortisol is toxisch voor de hippocampus in onze hersenen en zorgt ervoor dat deze gaat krimpen en niet meer optimaal functioneert.

De hippocampus is belangrijk voor het korte termijn geheugen. Het helpt mee voor het opslaan en ophalen van informatie en het oriënteren in ruimte en tijd.

Onder andere door de belasting op de Hippocampus begint men dingen te vergeten, kan men zich moeilijker concentreren, is men vaker afgeleid, en kan men zich moeilijker oriënteren, …. 

Naast de belasting voor de hippocampus gaat ons lichaam tegelijk door de stress in een soort overlevingsmodus waardoor een andere hersenstructuur onze Amygdala juist geactiveerd zal worden. Onze Amygdala staat in voor onze emoties. 

Resultaat is dat onze hogere denkfuncties worden verminderd en onze gevoelens worden uitvergroot of juist helemaal afgevlakt. Zowel op het werk als in de privé.

Dit proces hersteld zichzelf spontaan door neurogenese (spontaan herstel van hersencellen)  als we de juiste omstandigheden creëren en de stressprikkels (h)erkennen.

Waarom de ene persoon wel en de andere niet?

Wanneer wordt het nu teveel? Wie is vatbaar voor stress? Waarom kan een ander hetzelfde werk doen met minder stress?

Dit heeft te maken met verschillende factoren, eigen aan de persoon en zijn context, ik noem er een paar:

  • Hoe zien de werkomstandigheden eruit?
  • Welke privéfactoren spelen een rol?
  • Welke verwachtingen heeft de persoon van zichzelf?
  • Welke verwachtingen heeft de persoon van een ander?
  • Wat verwacht de ander van de persoon?
  • Hoeveel steun heeft de persoon thuis?
  • Hoe gaat de persoon om met bepaalde situaties? Welke gedragspatronen zijn er?
  • Welke negatieve ervaringen zijn er gebeurd in het verleden en wat draagt de persoon nog steeds met zich mee?
  • Welke negatieve ervaringen zijn er gebeurd op het werk?
  • Hoeveel veerkracht heeft de persoon? 
  • Hoeveel en op wat is de persoon allemaal betrokken?

We zien dat mensen die gevoelig zijn voor overbelasting door stress vaak één of meer van de volgende bouwstenen hebben waardoor ze vaker over hun grenzen gaan. 

Al deze eigenschappen zijn goede eigenschappen.  Je bent betrokken en gemotiveerd in je werk. Je neemt je verantwoordelijkheid.

Maar als je doorschiet in deze eigenschappen kosten ze veel energie aan je lichaam en kan het je machteloos maken waardoor je afstand neemt van de zaken waarop je normaal gezien betrokken zou zijn.

 Hoe vaker de stress en hoe groter de stressrespons, hoe meer ons lichaam van balans naar burn-out gaat.

Ons lichaam houdt de rekening bij. Als de stress blijft aanhouden kunnen we niet genoeg recupereren en gaat het steeds verder bergaf.

En wat nu?

Het lichaam laten rusten is vaak niet genoeg. Het is nodig om inzicht te krijgen in de factoren die stress uitlokken, sommige zaken te veranderen, te verwerken of aan te passen. 

Het lichaam kan wel uitgerust zijn na een periode van een paar maanden maar als er niets veranderd is aan de omgeving of aan jezelf dan begint alles gewoon weer opnieuw en start je terug bovenaan. 

Hoe vroeger men start met de begeleiding, hoe meer energie het lichaam nog heeft.

Vroegtijdige begeleiding is een stukje ‘stilstaan’ terwijl je ook nog doorgaat. 

Lees hier meer over individuele begeleiding en hoe ik te werk ga.